در جنگ تحمیلی سوم از میان ۱۴۹ بنای تاریخی آسیب‌دیده در ۲۰ استان کشور ۲ اثر تاریخی به آذربایجان شرقی بود؛ در جریان حمله‌های صورت گرفته از سوی ائتلاف آمریکایی-صهیونیستی در جنگ تحمیلی سوم موزه ثبت ملی شده سنجش در تبریز و گنبد کبود در مراغه آسیب دیدند.

به گزارش همشهری ‌آنلاین، بیش از ۴۰۰۰ اثر تاریخی در آذربایجان شرقی شناسایی شده است که از این تعداد ۲۰۲۵ مورد به ثبت ملی رسیده و تعداد ۷ اثر و بنای تاریخی نیز در فهرست آثار جهانی جای گرفته‌اند.
در جنگ تحمیلی سوم، ‌ موزه سنجش (خانه سلماسی) در تبریز به عنوان یکی از ۴۴ موزه آذربایجان شرقی و گنبد کبود مراغه آسیب دیدند.
بعد از تهیه گزارش اولیه و مستندسازی، مطالعات تخصصی از سوی کارشناسان علمی و دانشگاهی و با بهره‌گیری از روش‌های نوین استحکام‌بخشی و مرمت در حال انجام است. به گفته وحید نواداد، معاون اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان در فرآیند استحکام‌بخشی موزه سنجش، بنا مدل‌سازی می‌شود تا بر اساس آن، شیوه دقیق مرمت و تقویت سازه تعیین شود. در مورد گنبد کبود مراغه نیز مطالعات مرتبط با حفاظت و مرمت تزئینات آغاز شده و در حال پیگیری است. بر اساس بازدید میدانی اولیه، میزان خسارت وارد شده به این ۲ بنا در مجموع حدود ۳ میلیارد تومان برآورد شده است.

آشنایی مختصر با برخی بناهای آسیب دیده در آذربایجان شرقی

موزه سنجش

موزه سنجش یا خانه‌ سلماسی از خانه‌های قدیمی قاجاری تبریز است که در اوایل حکومت قاجار از سوی خانواده‌ حیدرزاده ساخته شد و سپس خانواده‌ سلماسی که از تاجران سرشناس تبریز بودند، ساخت خانه را تکمیل کردند. این اثر که سال ۱۳۷۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده‌ و عمری حدود ۱۶۰ سال دارد، در سه ضلع حیاط (عرصه ۶۵۰ مترمربع) و در دو طبقه با زیربنای ۸۷۵ مترمربع بنا شده‌است.

طبقه زیرزمین ضلع شمالی که توسط پله‌ای به هشتی ورودی نیز متصل است، حوض‌خانه نامیده می‌شود. دیگر قسمت‌های زیرزمین شامل مطبخ انبار ارزاق و آب‌انبار است. طبقه همکف دارای طنبی‌های (ایوانی که توی ایوان کلان باشد) اصلی و جانبی در اضلاع شمالی، شرقی و غربی با پنجره‌های ارسی است.
بنا دارای تذهیب در کمد اتاق‌ها و شومینه‌ها و گچبری در سقف طنبی‌های شمالی و شرقی است. مصالح به‌کار رفته در بنا شامل سنگ و ساروج در پی‌هاست و دیواره‌های زیرزمین ترکیبی از سنگ و آجر (تفلیسی) و دیواره‌های همکف خشتی با روکش آجری است.

آنچه در این موزه می‌بینید

در این موزه انواع ابزار توزین مانند ترازوهای زرگری، قپان‌های بزرگ میادین بار، سنگ‌وزنه‌ها، پیمانه‌های نفتی، وسایل مربوط به علم نجوم مانند اسطرلاب، ابزارهای سنجش مربوط به علم هواشناسی، قطب‌نماها و ساعت‌های مربوط به سده‌های گذشته به نمایش گذاشته شده‌اند. همچنین یک تنه درخت ۵ میلیون ساله متعلق به دوره پلیوسن از دوران زمین‌شناسی نوزیستی نیز در این موزه نگهداری می‌شود.

در حمله دشمن در جنگ تحمیلی سوم در ۱۹ اسفند ۱۴۰۴ به بخش‌های مختلف این بنای تاریخی آسیب‌ وارد شد. ارسی بسیار ارزشمند این خانه که از شاخصه‌های مهم و هویتی بنا به شمار می‌رود، دچار خسارت شد.

گنبد کبود مراغه

گنبد کبود مراغه شاهکار معماری و مهندسی دوره سلجوقی با عمری ۸۵۴ ساله با گره چینی‌های بی‌نظیر و چشم‌نواز، اکنون به سبب آسیب ناشی از بمباران آمریکایی- صهیونیستی در بخش‌هایی از سازه خود با ریزش‌هایی روبه‌روست. این اثر تاریخی سال۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ثبت شده‌است.

بنای گنبد کبود مراغه که به صورت برجی ۱۰ ضلعی با تزئینات تلفیقی از کاشیکاری فیروزه‌ای با آجر به صورت گره چینی بسیار ماهرانه اجرا شده‌است، چشم هر بیننده و گردشگری را به خود جذب می‌کند. در این بنا از مقرنس، کاشی، قطاربندی و تزئینات در میان آجرها و همچنین آجرهای ریز منقش به نام «الله» به خط کوفی در داخل سردابه استفاده شده‌است. در جنگ تحمیلی سوم بخشی از تزئینات گنبد کبود مراغه از بدنه جدا شده و به زمین ریخته است و به کل سازه صدمه‌ای وارد نشده است.

بیشتر بخوانید:

• جزئیات خسارت میراث کرمانشاه در جنگ تحمیلی سوم + تصاویر قبل و بعد
• جزئیات خسارت میراث در استان ایلام در جنگ تحمیلی سوم + تصاویر قبل و بعد | آسیب به موزه دو هزار ساله دره‌شهر
• جزئیات خسارت میراث فرهنگی در لرستان در جنگ تحمیلی سوم + تصاویر قبل و بعد | آسیب به بناهای تاریخی در قلعه فلک‌الافلاک
• جزئیات خسارت به میراث تاریخی اصفهان در جنگ تحمیلی سوم + تصاویر قبل و بعد | آسیب به ۳ اثر جهانی

کد خبر 1038381

• اینجا بهار نمود دیگری دارد

• فهرست گرمترین نقاط کشور در روز اول خرداد

• جزئیات خسارت میراث فرهنگی در آذربایجان شرقی در جنگ تحمیلی سوم + تصاویر قبل و بعد

• ترفند جمهوری خواهان برای نجات ترامپ | رأی‌گیری برای مهار جنگ‌طلبی علیه ایران ناگهان متوقف شد!

• ناتو به آمریکا برای استفاده از پایگاه‌هایش در اروپا مجوز داد

• چرا رونالدو مثل یک بچه گریه کرد؟

• اگر از قبل می‌دانید که به توافق نخواهید رسید، بهتر است شروع نکنید و وقت را تلف نکنید

• خرداد در این مناطق با باران آغاز می‌شود | شدت بارش در ۱۳ استان

• گزارش‌های تایید نشده از انفجار در پایتخت امارات

• انتشار تصاویر تکان‌دهنده از وحشی‌گری علیه ناوگان صمود؛ آنچه می‌خواستند پنهان بماند فاش شد!

• به آمریکا پیشنهاد دادیم که اورانیوم ایران را ذخیره کنیم

• اگر دست به کار احمقانه‌ای بزنید ایران دیگری خواهید دید | دشمنان در صورت خطا، موشک‌های جدیدی را تجربه خواهند کرد

• اشتباه مسواک نزنید؛ دندان‌ها پوسیده می‌شود

• تفنگدار سابق نیروی دریایی آمریکا روی آوار مدرسه میناب چه گفت؟ | ببینید

• رفتار عجیب ملی پوش پرسپولیس، او را در این تیم به آخر خط رساند

• فرمانده ارتش پاکستان عازم ایران شد | برنامه عاصم منیر در تهران

• امکان شناسایی این پهپادها از پرنده ها تقریباً صفر است | ببینید

• مهاجم پرسپولیس در پیراهن آبی لذت می برد! + عکس

• آقای شهردار شوکر برقی را روی مشاورش تست کرد! | ببینید

• انتشار تصاویر تکان‌دهنده از وحشی‌گری علیه ناوگان صمود؛ آنچه می‌خواستند پنهان بماند فاش شد!

• هنر کاشی ایرانی در موزه ویکتوریا و آلبرت انگلیس

• نهمین گردهمایی انجمن مجموعه‌داران ایران در موزه ملی برگزار شد | تامین فضای مناسب برای نگهداری آثار مجموعه‌داران کشور | معرفی ۱۰ مجموعه‌دار نمونه کشور

• جزئیات خسارت به میراث تاریخی اصفهان در جنگ تحمیلی سوم + تصاویر قبل و بعد | آسیب به ۳ اثر جهانی

• بازدید مجازی از موزه‌ های کشور | هیچ شی موزه ‌ای در جنگ تحمیلی آسیب ندید