شنبه ۱۶ خرداد، نخستین روز هفته محیط زیست، با شعار «هشدار اقلیمی؛ آگاهی، تاب‌آوری» نامگذاری شده است؛ شعاری که بر ضرورت شناخت پیامدهای تغییر اقلیم و افزایش آمادگی جوامع برای مواجهه با پدیده‌های حدی تأکید دارد. نیما فرید مجتهدی، هواشناس، در یادداشتی برای همشهری از فاصله آگاهی تا کنش اجتماعی نوشته است.

همشهری آنلاین: در زمانه‌ای که آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، آن را فراتر از مرزهای گرمایش جهانی و «دوره جوشش جهانی» نامیده است، بی‌تردید مقابله با عواقب تغییر آب‌وهوا و پدیده‌های حدی، نیازمند توجه بیشتر و اقدام جدی‌تر است. اما نگاهی به عملکرد انسان ایرانی، چه در قامت ملت و چه در جایگاه دولت، نشان می‌دهد این «تشدید توجه» اغلب در حد ابراز تأسف یا یافتن مقصر برای حوادث باقی مانده و کمتر به اقدام مؤثر منجر شده است.

امروزه اگر تأثیر شرایط ترسالی سال آبی جاری را از ذهن جمعی جامعه کنار بگذاریم، کمتر کسی است که نداند ایران در تنور جوشان گرمایش جهانی قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات سازمان هواشناسی، میانگین دمای کشور حدود ۲ درجه سانتی‌گراد نسبت به شرایط بلندمدت افزایش یافته؛ رقمی که از میانگین جهانی نیز بیشتر است. بنابراین اگر از چوپانی در دوردست‌ترین کوهستان‌ها، کشاورزی در حاشیه کویر یا استادی در دانشگاه بپرسیم، همگی به شکلی از تغییر رفتارهای آب‌وهوایی ایران سخن خواهند گفت. از این منظر، می‌توان «آگاهی» را بخشی دانست که تا حد زیادی به واسطه تجربه زیسته مردم حاصل شده است.

به بیان دیگر، خود طبیعت به ما آموخت که گرمایش جهانی و تغییر اقلیم چیست و چه پیامدهایی دارد. اما مشکل آنجاست که این آگاهی کمتر به کنش عملی تبدیل شده است. همه از تغییرات اقلیمی سخن می‌گویند، اما نشانه‌های آگاهی عملگرایانه کمتر دیده می‌شود. حتی مراکز دانشگاهی و دستگاه‌های متولی نیز اغلب منفعل‌اند و فعالیت‌هایشان در بسیاری موارد به اطلاع‌رسانی‌های کلی و تبلیغات دستوری محدود می‌شود.

به لطف گسترش تلفن‌های هوشمند که تا دورافتاده‌ترین نقاط کشور نیز نفوذ کرده‌اند، هشدارهای آب‌وهوایی امروز سریع‌تر از هر زمان دیگری به دست مردم می‌رسد و شاید این تنها جنبه مثبت تحولات سال‌های اخیر در این حوزه باشد. با این حال، در این زمینه نیز از سوی دیگر بام افتاده‌ایم؛ به گونه‌ای که اخبار زرد هواشناسی، پیش‌بینی‌های غیرمعتبر و شایعات، فضای رسانه‌ای را به شکلی سرسام‌آور اشغال کرده‌اند.

در این میان، مسئله تاب‌آوری مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین ضعف ایران را آشکار می‌کند. سرزمینی که روزگاری با فناوری‌هایی مانند قنات، آب‌انبار، بادگیر و آسباد، از پیشگامان سازگاری با اقلیم خشک فلات ایران بود، امروز پس از یک قرن بی‌توجهی به دانش بومی و اتکای بیش از حد به درآمدهای نفتی، به یکی از کم‌تاب‌آورترین کشورهای منطقه در برابر پیامدهای تغییر اقلیم تبدیل شده است. گرمایش جهانی و تغییر آب‌وهوا یک ابرچالش برای ما است ابرچالشی که شاید در منشاء نامرئی باشد در اثر عمیق است، عمیق و خورنده چون سرطان.

کد خبر 1041923 منبع: روزنامه همشهری

• طرح پدر علم هواشناسی برای عبور از کم‌آبی | طرح انتقال برف در تابستان چیست؟

• ماهی‌های ۶۰ میلیون‌ ساله‌ در دل صحرای مصر! | عکس

• هشدار باد و باران شدید در چندین استان | این مناطق بیشتر در خطر هستند

• پیش‌بینی باران و تگرگ در ۸ استان | باد و خاک این مناطق را درمی‌نوردد

• زهک در صدر آلوده‌ ترین شهرهای ایران | مشهد نفس تازه کرد

• با تعارف نمی‌توان تاب‌آور بود…!

• بندر دیر و کهنوج در میان گرمترین نقاط جهان

• پیش‌نویس قطعنامه‌ در آژانس علیه ایران تهیه شده است

• آمریکا بعد از جام جهانی به ایران حمله می‌کند | ایران را تبدیل به غزه دوم خواهند کرد

• حرف آخر سپاه: دیگر به پاسخ محدود اکتفا نخواهد شد + متن بیانیه | ۲پایگاه هوایی آمریکا در کویت و تاسیسات مهم باقیمانده در بحرین هدف قرار گرفتند

• این اسامی مهم با تیم ملی به آمریکا نمی‌روند | درخواست ویزا رد شد

• پاسخ سخت عراقچی به مقام لبنانی؛ ما مدت‌ها پیش به توافق رسیده بودیم اگر… | ظاهرا این ایران است که کشور او را روزانه بمباران می‌کند!

• فوری | برای ۱۵ نفر از اعضای تیم ملی ویزای آمریکا صادر نشد | طارمی و سایر بازیکنان تیم ملی ویزا گرفتند؟

• روایت نجات نارین و آیلین از خانه وحشت | جزییات تازه از شکنجه دختران سنندجی که دل جامعه را به درد آورد

• پاسخ سخت عراقچی به مقام لبنانی؛ ما مدت‌ها پیش به توافق رسیده بودیم اگر… | ظاهرا این ایران است که کشور او را روزانه بمباران می‌کند!

• تصویر مجری زن کویتی که به دلیل حمایت از ایران به ۳سال زندان محکوم شد

• این اسامی مهم با تیم ملی به آمریکا نمی‌روند | درخواست ویزا رد شد

• تصاویر واضح از حجم تخریب ناو جرالد فورد در میانه جنگ ایران؛ ببینید

• ۳۲ سال پیش | دعوای مهران مدیری و برادرش بر سر میراث خانودگی | سکانسی از یک سریال محبوب را ببینید

• فوری؛ سفر ناگهانی مقام پاکستانی به تهران | او حامل پیام خاصی است؟

• رئال به دنبال جذب ستاره فوتبال ایران | دیدار: در حال بررسی پیشنهاد هستم

• ترامپ درباره توافق با ایران؛ کمی طول می‌کشد | ایرانی‌ها سرسخت و مغرورند

• سلطان سوسک‌ها دستگیر شد + عکس | اندازه باورنکردنی سوسک‌ها را ببینید

• فیفا عقب‌نشینی کرد | لغو ممنوعیت عجیب در جام جهانی

• اسرار هیولای بی‌صدایی که معادلات اقلیم را تغییر می‌دهد

• رادارهای نظامی در کاهش بارش‌ها نقش داشتند؟ | علت واقعی نوسانات بارش و خشکسالی مشخص شد

• الگوهای بادی ایران در چنگال گرمایش جهانی | دلیل تقویت بادهای ۱۲۰ روزه سیستان چیست؟

• پدیده مرموز «شار گرمایی» و تغییر در بارش کشور | همه از ال‌نینو یا لانینا حرف می زنند اما …