«جت‌لگ» یا «پرواززدگی» از مشکلات رایج پس از پروازهای طولانی است که باعث خستگی شدید در طول روز، بی‌خوابی شبانه و احساس سردرگمی در ما می‌شود، اما آیا راهی برای مقابله یا کنترل آن وجود دارد؟

همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: افرادی که سفرهای بین‌المللی طولانی را تجربه کرده‌اند، به احتمال زیاد با احساس ناخوشایندی که چند روز پس از رسیدن به مقصد هم ادامه پیدا می‌کند، آشنا هستند؛ روزها خسته‌اند اما شب‌ها خوابشان نمی‌برد. این وضعیت که «جت‌لگ» یا پرواززدگی نام دارد، یکی از پیامدهای رایج عبور سریع از چندین منطقه زمانی است.

به گزارش لایوساینس، متخصصان خواب می‌گویند جت‌لگ زمانی رخ می‌دهد که ساعت زیستی بدن با ساعت رسمی مقصد هماهنگ نباشد. بدن انسان بر اساس یک ریتم شبانه‌روزی فعالیت می‌کند که زمان خواب، بیداری، ترشح هورمون‌ها و بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک را تنظیم می‌کند. هنگامی که فرد در مدت کوتاهی چند منطقه زمانی را پشت سر می‌گذارد، این ساعت درونی فرصت تطبیق با شرایط جدید را پیدا نمی‌کند.

جالب آنکه سفر به سمت شرق معمولا دشوارتر از سفر به سمت غرب است. دلیل این موضوع آن است که ساعت زیستی انسان به طور طبیعی کمی بیشتر از ۲۴ ساعت طول می‌کشد و به همین علت به تأخیر انداختن زمان خواب برای بدن آسان‌تر از جلو کشیدن آن است. به بیان ساده، بیدار ماندن تا دیروقت برای بدن راحت‌تر از خوابیدن زودتر از زمان معمول است.

وقتی بدن از «زمان» جا می‌ماند

اصطلاح جت‌لگ نخستین بار در سال ۱۹۶۶ وارد ادبیات عمومی شد. در آن زمان یک روزنامه‌نگار آمریکایی علائمی را که مسافران پروازهای طولانی تجربه می‌کردند توصیف کرد و نوشت هواپیماهای جت آن‌قدر سریع حرکت می‌کنند که «ریتم‌های بدن را پشت سر جا می‌گذارند». پیش از عصر هوانوردی، سفرهای زمینی و دریایی به‌قدری طولانی بودند که بدن فرصت داشت به تدریج خود را با تغییرات زمانی هماهنگ کند.

هرچند بسیاری جت‌لگ را مشکلی جزئی می‌دانند، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهد پیامدهای آن می‌تواند فراتر از احساس خستگی باشد. کمبود خواب و اختلال در ریتم شبانه‌روزی خطر بروز تصادفات رانندگی را افزایش می‌دهد و به همین دلیل کارشناسان توصیه می‌کنند افراد بلافاصله پس از پروازهای طولانی پشت فرمان ننشینند. همچنین برخی مطالعات ارتباط میان جت‌لگ شدید و تشدید مشکلات خلقی مانند افسردگی یا دوره‌های شیدایی را گزارش کرده‌اند.

بیشتر بخوانید:

• بدن انسان در این دو سن وارد «فاز پیری» می‌شود
• فرزندان این «مادران» بیشتر عمر می‌کنند
• پشت پرده زندگی دوقلوها | واقعیتی که بسیاری از والدین نمی‌دانند

اما چگونه می‌توان اثرات جت‌لگ را کاهش داد؟ به گفته متخصصان، مهم‌ترین عامل در تنظیم ساعت زیستی بدن نور است. قرار گرفتن در معرض نور در زمان مناسب می‌تواند به بدن کمک کند سریع‌تر با منطقه زمانی جدید سازگار شود. در مقابل، دریافت نور در زمان نامناسب ممکن است روند تطبیق را کندتر کرده و حتی علائم جت‌لگ را تشدید کند.

چطور از جت‌لگ فرار کنیم؟

کارشناسان توصیه می‌کنند مسافران پس از رسیدن به مقصد، برنامه خواب و بیداری خود را تا حد امکان با ساعت محلی هماهنگ کنند. همچنین نوشیدن آب کافی، پرهیز از مصرف الکل، محدود کردن مصرف کافئین و تنظیم وعده‌های غذایی بر اساس زمان محلی می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. در برخی موارد نیز مصرف مکمل ملاتونین با نظر پزشک ممکن است مفید باشد.

بهترین راهکار، آماده‌سازی بدن پیش از سفر است. متخصصان می‌گویند اگر چند روز پیش از پرواز، زمان خواب و بیداری به تدریج به سمت ساعت مقصد تغییر داده شود، سازگاری پس از رسیدن بسیار آسان‌تر خواهد بود. حتی جابه‌جا کردن برنامه روزانه به میزان حدود یک ساعت در روز می‌تواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند؛ راهکاری ساده که به‌ویژه برای مسافران پروازهای شرقی اهمیت بیشتری دارد.

کد خبر 1040546 منبع: همشهری آنلاین

• آزمایشی که مبتلایان به سرطان سینه را از شیمی‌درمانی معاف می‌کند

• روستای گمشده زیر یک مزرعه مدفون شده بود | عکس

• اولفبرت؛ راز حل نشده شمشیری ساخته شده با فناوری آینده | عکس

• بررسی درک زمان در مغز انسان؛ چرا زمان در کودکی کندتر می‌گذرد؟

• این روستای گمشده، قرن‌ها از چشم انسان پنهان بود

• پژوهش جدید؛ سفیدی چشم یکی از عوامل موفقیت اجتماعی انسان بوده است

• پاسخ دندان‌شکن در دفاع از خلیج‌فارس

• فوری؛ آمریکا متن اصلاح‌شده‌ای برای توافق به ایران ارسال کرد | این متن نهایی است؟ ؛ خبر مهم نیویورک تایمز

• ترامپ:‌ به توافق عالی با ایران نزدیک شدیم | نیروهای ما هم از منطقه خارج می‌شوند اگر …

• شام ساده و تابستانی که جنیفر گارنر عاشق آن شده است

• تصویری قدیمی از شهیدان سلامی، باقری، پاکپور و سید حسن نصرالله در کنار هم

• سلاح پنهان ایران رو شد+ عکس | ایران در میان سه کشور برتر جهان؛ ظرفیت بالایی که می تواند آثار محاصره را خنثی کند

• شوک تصویری از کره شمالی؛ برج‌های رنگی و هتل‌های غول‌پیکر | ببینید

• تهران دهه ۲۰ خورشیدی را ببینید + عکس

• فوری؛ آمریکا متن اصلاح‌شده‌ای برای توافق به ایران ارسال کرد | این متن نهایی است؟ ؛ خبر مهم نیویورک تایمز

• سلاح پنهان ایران رو شد+ عکس | ایران در میان سه کشور برتر جهان؛ ظرفیت بالایی که می تواند آثار محاصره را خنثی کند

• شوک تصویری از کره شمالی؛ برج‌های رنگی و هتل‌های غول‌پیکر | ببینید

• جان باختن ۲۰۰ نفر در حمله آمریکا به شناورها

• ترامپ:‌ به توافق عالی با ایران نزدیک شدیم | نیروهای ما هم از منطقه خارج می‌شوند اگر …

• خاطره تلخ محسن خلیلی از محل ترور شهید لاریجانی؛ من نزدیک بودم و چند ساختمان تخریب و پودر شد

• تصاویر آخرالزمانی از توفان شن در شهر بیکانر | شهر در تاریکی فرو رفت

• ۲۶ هزار نفر برای این سریال به صدا و سیما زنگ زدند!

• رکورد بارندگی ۱۰۳ ساله در این منطقه شکسته شد

• توزیع تخم مرغ با قیمت جدید؛ بالاتر از این قیمت گرانفروشی است